Lego opslaan met 3D-print: stop met die IKEA-bakken vol mengen

Mijn zoon kieperde vorige maand een bak van 2.000 Lego-stukjes op de eettafel om een blauw 1x4-plaatje te vinden. Hij vond het na zes minuten. Toen begon het zoeken naar de rest van de set. Dat is het moment waarop ik wist dat de drie IKEA Trofast-bakken die we gebruikten niet meer werkten, en dat ik iets met de printer moest doen.

Lego en losse opbergbakken zijn een slechte combinatie zodra de collectie groeit. Onder de 1.000 stukjes redt je het met een paar bakken. Daarboven verandert elke bak in een mengelmoes waar je doorheen graaft.

Waarom de gekochte bakken falen bij grote collecties

De IKEA Trofast, de HEMA-sorteerdoos, de Lego-opbergkoppen zelf - ze hebben allemaal hetzelfde probleem. Te weinig compartimenten, en de compartimenten die er zijn staan vast in een formaat dat niet bij jouw onderdelen past.

Een HEMA-sorteerbak met 12 vakjes klinkt goed in de winkel. Thuis blijkt dat je 40 onderdeeltypes hebt die je apart wilt, en de vakjes zijn net te ondiep voor een handvol 2x4 bricks. De Lego-opbergkop (die ronde gele) ziet er leuk uit op een plank, maar binnenin is het één grote bak. Alles mengt.

En dan de ruimte. Losse bakken stapelen slecht, schuiven over elkaar, en passen nooit precies in een lade of op een plank. Je verliest centimeters aan dode ruimte tussen elke bak. Bij een collectie van 10.000+ stukjes telt dat op tot een halve kast verspilde ruimte.

Het Gridfinity-alternatief

Gridfinity is een modulair 42mm-rastersysteem (zie onze Gridfinity-startgids voor de basis). Voor Lego is het bijna te perfect, want het probleem dat Gridfinity oplost - veel kleine onderdelen, allemaal een eigen plek, alles uitwisselbaar - is exact het Lego-probleem.

Je print bins in formaten die bij je onderdelen passen. 1x1 bins voor clips, scharnieren en kleine tegels. 2x2 voor de meest gebruikte plaatjes. Een ondiepe 2x3 voor bricks zodat je ze in één greep pakt. Alles klikt op een baseplate, en die baseplate til je in zijn geheel uit de lade als je aan tafel gaat bouwen.

Het mooie: groeit de collectie, dan print je een paar bins bij en schuif je ze ertussen. Geen nieuwe opbergdoos kopen, geen herindeling van de hele kast.

Zelf printen of kopen

Als je een printer hebt, is dit een no-brainer. Een complete Alex-lade aan bins kost je 3 tot 4 euro filament en een avond printen. Ik gebruik gewoon PLA, restjes van afgeronde projecten - een collectie Lego-bins is een prima manier om je filament-restanten op te maken, want de kleur maakt niet uit.

Geen printer? Dan kun je bins kopen via Keevano of een Etsy-verkoper, maar reken dan op 1 tot 3 euro per bin. Voor een grote setup loopt dat snel op. Mijn eerlijke advies: als je serieus veel Lego hebt en geen printer, is een tweedehands Bambu A1 (rond de 250-300 euro op Marktplaats) zichzelf terugverdiend tegen de tijd dat je vier lades hebt ingericht. Daarna print je ook nog je eigen Lego-baseplates, minifig-displays en al het andere.

Een ding waar ik tegenaan liep: print de bins niet allemaal in dezelfde kleur. Klinkt stom, maar een bin met een afwijkende bodemkleur per onderdeelcategorie scheelt enorm bij het zoeken. Donkere bins voor donkere onderdelen werkt averechts.

Hoe sorteer je een Lego-collectie

Dit is de echte vraag, en het antwoord hangt af van hoe je bouwt.

Op onderdeeltype is de standaard voor wie veel uit instructies bouwt of eigen MOC's ontwerpt. Alle 1x2 plates bij elkaar, alle clips bij elkaar, alle technic-pinnen bij elkaar. Je vindt wat je zoekt zonder graven. Nadeel: je hebt veel bins nodig, want een serieuze collectie heeft makkelijk 60 tot 80 onderdeeltypes.

Sorteren op kleur werkt voor kinderen die vrij bouwen. Mijn zoon van zeven denkt in kleuren, niet in onderdeelnummers. Voor hem is een rode bin, een blauwe bin, een gele bin logischer. Tot de collectie te groot wordt, dan zoek je alsnog tussen tachtig zwarte onderdelen.

In de praktijk doe ik hybride. Grote bins per categorie (plates, bricks, technic, kleine details), en binnen de drukke categorieën dividers om op kleur te scheiden. Sorteren op set raad ik af tenzij je een verzamelaar bent die sets compleet wil houden, want zodra je gaat bouwen mengt het toch.

Begin klein. Sorteer eerst de onderdelen die je het vaakst zoekt, niet de hele collectie in één weekend. Mijn eerste indeling klopte voor ongeveer de helft. De rest paste ik aan nadat ik twee weken had gebouwd en zag wat ik echt steeds nodig had.

Specifieke printbestanden

Op Printables.com en MakerWorld staan een paar ontwerpen die het verschil maken. Zoek op "Gridfinity scoop bin" - die hebben een schuine bodem zodat onderdelen naar voren glijden en je ze met één hand uit de bin schept. Voor losse stukjes is dat veel prettiger dan een rechte bak.

Er bestaat ook een Gridfinity-houder voor hele Lego-bouwplaten, zodat je je base plates op het 42mm-raster vastzet in plaats van los in een lade. En als je minifigs verzamelt: de Gridfinity-minifig-display-bins zetten een rij poppetjes netjes rechtop in een lade.

De standaard Gridfinity-bin-generator (Thingiverse, zoek "Gridfinity Generator") laat je elk formaat maken met het aantal dividers dat je wilt. Voor 80% van mijn Lego-bins gebruik ik gewoon die.

Inbouwen in een IKEA Alex of bestaande baseplates

Heb je al een Gridfinity-setup voor je gereedschap? Dan hoef je niets nieuws te kopen. Een IKEA Alex-lade met Gridfinity is exact dezelfde basis - 7x4 baseplate, 42mm-raster - alleen vul je de bins nu met Lego in plaats van schroeven en boren.

De Alex-binnenmaat van 29,2 x 49,5 cm neemt een 7x4 baseplate met minimale speling. Vijf lades, vijf baseplates, en je hebt ruimte voor een collectie waar je jaren mee vooruit kunt. Bovenste lade de meest gebruikte onderdelen, onderste lade de bulk en de zeldzame stukken.

Eén tip die ik te laat ontdekte: de baseplates schuiven over de gladde Alex-bodem als je de lade hard opentrekt. Een laagje rubbermat van de Action (3 euro) eronder, of print de weighted baseplate-variant. Probleem weg.

Begin deze week met één lade. Sorteer de onderdelen die je kind het vaakst zoekt, print tien bins, en kijk over een week of de indeling klopt. Hij gaat niet kloppen, en dat is precies de bedoeling - dan pas je hem aan op hoe er echt gebouwd wordt. Welke onderdelen graaf jij elke keer naar?